
Przez ostatnie miesiące badaliśmy, dlaczego mieszkańcy rzadko biorą udział w konsultacjach dotyczących przestrzeni i co mogłoby to zmienić. W ramach projektu UrbanWiedza zebraliśmy dane pięcioma metodami: ankietą (151 respondentów), testem wiedzy, dwoma warsztatami diagnostycznymi (w Krakowie i Bochni), 9 wywiadami pogłębionymi oraz 53 wywiadami wspomaganymi sztuczną inteligencją.
Najważniejsze wnioski:
- Większość mieszkańców nie uczestniczy w konsultacjach. Nigdy nie brało w nich udziału 70,2% ankietowanych, a ci, którzy brali, wybierali najczęściej najmniej angażujące formy, jak ankiety.
- Nie chodzi tylko o wiedzę. Zidentyfikowaliśmy kilka odrębnych barier: brak informacji o konsultacjach, język dokumentów, zbyt wysoki koszt czasu i energii, inne priorytety życiowe, poczucie braku wpływu i odpychającą formę procedur.
- Mieszkańcom nie brakuje wrażliwości przestrzennej, lecz języka fachowego. Większość potrafi własnymi słowami wyjaśnić, czym jest planowanie przestrzenne, ale tylko 22,5% poprawnie wskazuje, który dokument wiąże strefy planistyczne w całej gminie. Aż 86,1% nie rozpoznało, że cztery różnie wyglądające układy zabudowy mają taką samą intensywność.
- Kontakt z planem miejscowym gasi zaangażowanie. Podczas warsztatów uczestnicy chętnie projektowali przestrzeń, dopóki nie zetknęli się z uchwałą. Spadek zaangażowania był mniejszy tam, gdzie znali „klucz do planu”.
- Mieszkańcy chcą współdecydować. 70,2% wskazuje, że o przestrzeni powinni decydować sami mieszkańcy lub wszystkie grupy na równych zasadach, a deweloperów wskazały tylko 2 osoby na 151.
Co proponujemy: edukację, która pomaga zrozumieć plan (a nie uczy planowania, które jest zadaniem eksperckim), ale też zmiany po stronie instytucji: tłumaczenie planów na zrozumiały język, czytelne podsumowanie po konsultacjach, informowanie kanałami, z których mieszkańcy faktycznie korzystają, i sprawdzenie masterplanów jako narzędzia łączącego język mieszkańców z podejściem planistycznym.
Co dalej: wyniki diagnozy są podstawą pilotażowego programu edukacyjnego UrbanWiedza (warsztaty, infografiki i krótkie filmy) oraz dokumentu „Model UrbanWiedza“, który zbierze doświadczenia projektu.
Zobacz raport: .

Niniejszy dokument odzwierciedla wyłącznie stanowisko autorów. NIW-CRSO nie ponosi odpowiedzialności za sposób wykorzystania zawartych w nim informacji.
